Review Lexus RZ 550 F-Sport: denkoefening op wielen

Autojournalisten klagen al jaren over gebrek aan stuurgevoel. Lexus luisterde aandachtig naar die kritiek, knikte vriendelijk en besloot vervolgens het stuur volledig los te koppelen van de wielen. Logisch? Niet bepaald. Interessant? Absoluut! Na een paar dagen met de Lexus RZ 550e F Sport weten we vooral één ding: de toekomst voelt anders dan verwacht.

Lexus heeft al decennialang een talent voor dingen anders doen dan de gevestigde orde. Toen het merk in de jaren negentig naar Europa kwam, verbaasde het vriend en vijand met een afwerkingsniveau waar de Duitse premiummerken moeite mee hadden om aan te tippen. Dat eigenzinnige karakter is het merk nooit kwijtgeraakt.

Waar concurrenten elkaar tegenwoordig vooral kopiëren, probeert Lexus nog weleens iets nieuws. Soms werkt dat. Soms ook niet. Maar saai wordt het zelden. De RZ 550e F Sport is daar misschien wel het beste voorbeeld van. Niet vanwege zijn 408 pk of zijn vierwielaandrijving, maar vanwege steer-by-wire. Een systeem dat de fysieke verbinding tussen stuur en voorwielen volledig elimineert.

Dat klinkt als iets wat autojournalisten zouden moeten haten. Toch ligt het iets ingewikkelder dan dat. Natuurlijk weten we beter, als er iets is waar mensen goed in zijn, dan is het wel aanpassen. Het vermogen om het verleden achter ons te laten en te kijken naar nieuwe technologie. En waar dat ons brengt. En met die gedachte, zonder verdere vertragingen. 

Aandrijving komt, zoals je al had kunnen raden aan de titel van deze website, van elektromotoren. Inderdaad, meervoud. Want hier zijn er twee geplaatst. Eén op de vooras, de andere op de achteras. Het resultaat is vanzelfsprekend vierwielaandrijving en een maximaal vermogen van 408 pk (300 kW) en 538 Nm koppel.

Het vermogen wordt nog net niet afgeleverd met een waarschuwingslabel, maar met je hoofd tegen de stoel rammen zal je. Het vermogen om in 4,4 seconden van stilstand naar 100 km/h te accelereren is natuurlijk sowieso indrukwekkend. Zeker voor iets dat om en nabij de 2.180 kilogram weegt.

Maar de manier waarop de RZ kan pieken in zijn vermogensafgifte voelt simpelweg fenomenaal. Het is bovendien een wereld van verschil met de "instapper" die we een poos geleden reden. Deze uitvoering voelt alsof iemand de volumeknop van de gehele aandrijflijn een paar tikken verder heeft gedraaid. Alleen maar om vervolgens de knop eraf te halen. Snel is de enige manier voor de F-Sport.

De grootste verandering zit hem natuurlijk in het sturen. Laat dit dan ook het uitgelezen moment zijn om daarover te beginnen. Zou de RZ bij een verhuurbedrijf staan en neem je hem slechts één dag mee, dan achten we de kans groot dat het niet prettig gevonden wordt. Niet omdat het moeilijk is, integendeel. Het vereist simpelweg een complete rekalibratie van uw hersenen. Dat duurt langer dan een dag. Vooral omdat het even denk- en acceptatiewerk vraagt.

Na één dag rijden begin je de logica ervan te zien. Dat fileparkeren eigenlijk wel erg makkelijk wordt. Zelfs wanneer je het zelf doet, de auto kan het namelijk ook autonoom. Na die tweede dag blijft de ergonomie echter nog altijd enigszins twijfelachtig. Neem bijvoorbeeld de knipperlichten. Die zitten op het stuur gemonteerd en bewegen dus mee. Ze zijn daardoor nooit meer precies waar je ze achterliet. Wees gerust, ook dat went. Je hersenen hebben snel genoeg door dat ze, ondanks het meebewegen, altijd onder je linker duim zitten.

Maar is stuurgevoel eigenlijk nog wel het juiste woord? In theorie is dat natuurlijk onmogelijk. Gevoel vereist immers een fysieke verbinding met iets, en die ontbreekt hier volledig. Afijn. Lexus heeft kleine elektromotoren in het stuur verwerkt die de sensatie van weggevoel simuleren. Daarnaast is het gewicht van de besturing zodanig afgestemd dat het simpelweg meer voldoening geeft om deze RZ door een bocht te sturen dan menig moderne auto.

Ondanks het ontbreken van een fysieke verbinding tussen stuur en wielen merk je als bestuurder verrassend goed wat er onder je gebeurt. Iets wat tegenwoordig lang niet altijd vanzelfsprekend is. Een Lexus met steer-by-wire is nieuw, misschien zelfs spannend voor sommigen, en vereist een andere manier van denken. Eenmaal gewend is het systeem comfortabel, wekt het vertrouwen op en ontstaat er op een vreemde manier toch een gevoel van verbondenheid met de auto.

Het stuurgewicht is subliem uitgebalanceerd. Evenals de maximale stuurhoek. Daardoor hoef je als bestuurder het yoke-stuur nooit van hand tot hand over te pakken zoals bij een conventioneel systeem. Omdat software nu de volledige besturing controleert, werken systemen als Lane Assist merkbaar verfijnder. Nooit voelt het alsof je als een pingpongbal tussen de lijnen wordt geslagen. Altijd gecontroleerd, soepel en verfijnd.

Dan het "schakelen". Misschien wel de grootste mindfuck die een autofabrikant ooit in een productieauto heeft gestopt. De Lexus laat zichzelf keihard in een virtuele toerenbegrenzer lopen en weigert vervolgens verder te accelereren totdat jij aan de kleine flippers trekt. Andersom werkt hetzelfde principe. Zijn de denkbeeldige toeren te laag, dan gebeurt er ook weinig.

Rijd je 50 km/h in de "zesde versnelling" en geef je vervolgens plankgas, dan volgt er geen kickdown of automatische terugschakeling. "Jij wilde handgeschakeld rijden, meneer. Hier heb je het."

Geven de bossen en bergen de ruimte voor een leuke route? Dan krijgt het systeem een extra dimensie. Objectief gezien ben je langzamer dan wanneer je de auto zelf laat schakelen. Toch voelt het tegenovergestelde waar. Door actief door de virtuele versnellingen te gaan ontstaat een verrassend sterk gevoel van betrokkenheid.

Deze RZ is bovendien luid. Heel luid. Normaal gesproken zijn synthetische motorgeluiden ongeveer net zo overtuigend als een plastic kamerplant. Hier werkt het verrassend goed. Omdat geluid en vermogensafgifte direct gekoppeld zijn, voelt accelereren intenser en dramatischer. Heeft Virtual Manual Drive een praktische functie? Niet echt. Is het een gimmick? Absoluut. Maar soms mogen dingen gewoon leuk zijn omdat ze leuk zijn.

Een Lexus is een Lexus dankzij het denkwerk dat de ingenieurs eraan hebben toegevoegd. Het F Sport-label op een auto plakken die dat niet verdient, is dan ook uit den boze. De RZ 550e F Sport krijgt daarom de nodige aanpassingen aan zijn chassis om hem scherper te laten sturen. Zonder in al te veel technische details te verzanden kunnen we simpelweg volmondig uitschrijven dat het gewerkt heeft.

Er zijn verschillende rijmodi, want natuurlijk zijn die er. Waar in de RZ 350e de Eco en Range stand het lekkerste waren is dat hier zonder twijfel de Sport stand. De auto wordt zonder pardon nóg agressiever, nóg gretiger op het gaspedaal en het sturen wordt net dat beetje zwaarder zodat je even meer moet werken. 

Voelt deze RZ als een sportwagen? Niet echt. Is het dan een typische gezinsauto? Zeer zeker niet. Ondanks de ruimte die de auto wel degelijk biedt, voelt hij mede dankzij het stuursysteem volledig als zijn eigen ding. In een tijdperk van kopieën en AI is dat misschien wel het grootste compliment dat we kunnen geven.

De carrosserie wordt uitstekend gecontroleerd door de dempers. Dat doen ze zonder ooit echt oncomfortabel te worden. Direct zijn ze wel. Je voelt altijd wat er met de auto gebeurt. Dat mag ook bij een auto met sportieve aspiraties. Dankzij de extra verstevigingen die de F Sport-ingenieurs hebben aangebracht, is er nagenoeg geen rol in het koetswerk te krijgen. In die zin verhoudt de RZ 550e F Sport zich tot een reguliere auto zoals een kruisboog zich verhoudt tot pijl en boog. Dit voelt makkelijker, zonder feedback te verliezen.

De perfecte auto bestaat niet en ook deze Lexus ontkomt ook niet aan kritiek. Om te beginnen ontbreekt een achterruitenwisser. Dat klinkt als een detail, totdat het regent en je zicht naar achteren langzaam verdwijnt.

Daarnaast verdwijnen door de toepassing van infraroodverwarming enkele traditionele opbergvakken uit het interieur. De bagageruimte blijft met 522 liter ruim voldoende, maar kleine spullen hebben daardoor minder snel een vaste plek. Ook is er geen frunk, waardoor een gedeelte van die 522 liter altijd in beslag genomen zal zijn door kabels.

Verder vraagt de ergonomie gewenning. Veel functies zijn verhuisd naar het stuur en de touchpads vragen in het begin wat studie. Geen groot probleem, wel iets waar nieuwe eigenaren rekening mee moeten houden.

Het grootste sterke punt van de Lexus RZ 550e F Sport is dat hij volledig zijn eigen karakter heeft.

Het steer-by-wire-systeem, het aangepaste chassis en de virtuele versnellingen zorgen samen voor een rijervaring die momenteel uniek is. Voeg daar de compleet overdreven motorgeluiden aan toe en je hebt een auto die oprecht leuk durft te zijn.

Dat klinkt misschien als een klein compliment. Tegenwoordig is het dat niet meer.

De RZ 550e F Sport heeft een vanafprijs van € 74.165,-. Dat is ongeveer € 21.000 meer dan de al zeer complete RZ 350e. Voor dat geld krijg je een tweede elektromotor, vierwielaandrijving, 408 pk, een 77 kWh accupakket, een WLTP-actieradius tot ongeveer 450 kilometer en laadvermogens van maximaal 150 kW DC en 22 kW AC. Door DC te laden kan de auto van 10 naar 80% geladen worden in zo’n 28 minuten.

Belangrijker zijn echter de zaken die je niet in een specificatielijst terugvindt. Steer-by-wire en Virtual Manual Drive zijn standaard voor deze uitvoering en vormen precies de reden waarom deze auto zo anders aanvoelt. Daarnaast profiteer je van de gebruikelijke Lexus-kwaliteit en een Mark Levinson-audiosysteem met dertien luidsprekers.

Of dat de meerprijs waard is? Wie simpelweg een comfortabele elektrische SUV zoekt, kan uitstekend uit de voeten met een reguliere RZ. Wie juist iets zoekt dat anders durft te denken, zal hier aanzienlijk meer waarde in zien. Helaas, gokken we, dat dat er niet veel zullen zijn.

De Lexus RZ 550e F Sport kiest een andere route. In plaats van meer technologie toe te voegen aan de rijervaring, probeert hij een van de meest fundamentele onderdelen van autorijden opnieuw uit te vinden: het sturen zelf.

Dat idee klinkt in eerste instantie als een oplossing voor een probleem dat helemaal niet bestaat. Totdat je ermee leeft. Eerst voelt het anders. Daarna logisch. Vervolgens vraag je jezelf af waarom je bij het inparkeren eigenlijk nog steeds je handen over elkaar zou moeten gooien in een conventionele auto. Het steer-by-wire-systeem blijkt niet zomaar een technische gimmick, maar een technologie die daadwerkelijk invloed heeft op hoe je een auto ervaart.

Dat betekent niet dat de RZ zonder fouten is. De ergonomie vraagt gewenning, inderdaad vanwege dat stuur. De opbergruimte is minder praktisch dan in sommige concurrenten en die ontbrekende achterruitenwisser blijft een merkwaardige beslissing. Tegelijkertijd voelt geen van die punten als een dealbreaker. Ze verdwijnen grotendeels naar de achtergrond zodra je begint te begrijpen wat Lexus hier probeert te bereiken.

Wat misschien nog wel het meest indrukwekkend is, is dat deze RZ niet voelt als een experiment. Veel nieuwe technologie voelt onaf, alsof klanten onderdeel zijn van een langdurige praktijktest. Hier is dat anders. Het systeem voelt doordacht, verfijnd en verrassend natuurlijk. Lexus en Toyota staan er een beetje om bekend dat ze wat langer wachten met nieuwe technologieën of ideeën. Volgens sommige maakt dat ze saai, in de praktijk is het dan juist prettig uitgewerkt. Hier is dat anders, ze komen als een van de eerste met een nieuwe technologie en hebben dat in één keer feilloos verwerkt

En dat brengt ons bij de grootste kracht van de RZ 550e F Sport. Hij is niet bijzonder omdat hij sneller is dan de concurrentie. Niet omdat hij meer vermogen heeft of omdat hij harder door een bocht gaat. Hij is bijzonder omdat hij nieuwsgierigheid oproept. Omdat hij je laat nadenken over iets waar je normaal gesproken nooit bij stilstaat. Over sturen. Over feedback. Over de relatie tussen mens en machine.

De Lexus RZ 550e F Sport probeert de toekomst niet te voorspellen. Hij laat je er alvast aan wennen.