Tesla zet een streep door de Model S en Model X

Tesla heeft bevestigd dat de Model S en Model X definitief worden uitgefaseerd. De productie loopt uiterlijk in 2026 af. In Europa waren beide modellen al grotendeels uit het bestelprogramma verdwenen, maar nu is ook formeel duidelijk dat er geen opvolging meer komt.

Het besluit werd toegelicht rond de bekendmaking van de kwartaalcijfers. Tesla kiest nadrukkelijk voor focus en herverdeling van middelen. Niet alleen binnen het modellengamma, maar vooral binnen de fabrieken. De Model S en X maken plaats, letterlijk en figuurlijk.

De Model S en Model X maakten elektrisch rijden volwassen

De betekenis van de Model S en Model X voor de EV-markt is groot. Toen de Model S in 2012 verscheen, was hij een schok voor de industrie. Een grote sedan met een forse accu, serieuze prestaties en een actieradius die in de praktijk honderden kilometers haalbaar maakte. Elektrisch rijden werd daarmee voor het eerst een realistisch alternatief voor luxe benzineauto’s.

De Model X trok dat verhaal door naar het SUV- en gezinssegment. Vierwielaandrijving, veel binnenruimte en een trekgewicht dat destijds uitzonderlijk was voor een elektrische auto. Voor veel automobilisten waren dit de modellen die het laatste zetje gaven: elektrisch rijden was niet langer iets voor erbij, maar een volwaardige keuze.

Techniek past ook niet meer bij Tesla’s koers

Juist omdat de Model S en X zo vroeg op de markt kwamen, zijn ze technisch ingehaald. Ondanks meerdere updates bleef de basis in grote lijnen hetzelfde. Het platform is zwaar, het energieverbruik relatief hoog en de productiekosten liggen aanzienlijk boven die van nieuwere Tesla-modellen.

Tesla investeerde de afgelopen jaren vooral in de Model 3 en Model Y. Die auto’s zijn efficiënter, eenvoudiger te bouwen en geschikt voor hoge productievolumes. In een markt waarin prijsdruk toeneemt en marges onder spanning staan, zijn dat doorslaggevende factoren. De Model S en X draaiden al jaren op lage volumes en pasten steeds minder bij de strategie van Tesla, die steeds meer op productievolume is gebaseerd.

Productieruimte als voornaamste argument

Een belangrijk, maar vaak onderbelicht aspect is de rol van productieruimte. De Model S en X worden gebouwd in de fabriek in Fremont, Tesla’s oudste productielocatie. De assemblagelijnen voor deze modellen draaien al geruime tijd ver onder hun capaciteit. Dat maakt ze inefficiënt en kostbaar, zeker in vergelijking met grootschalige productie.

Door het stoppen van de Model S en X komt ruimte vrij. Niet alleen vierkante meters, maar ook mensen, investeringen en managementaandacht. En die ruimte heeft Tesla hard nodig voor andere activiteiten die inmiddels minstens zo belangrijk zijn als de autoproductie.

Optimus robots in plaats van elektrische auto’s

De meest concrete nieuwe bestemming voor die vrijgespeelde capaciteit is Optimus, Tesla’s humanoïde robot. Volgens Tesla zelf is Fremont een logische locatie voor de opschaling van de productie daarvan. Het gaat om assemblage, testen en verdere industrialisatie.

Elon Musk heeft Optimus herhaaldelijk gepositioneerd als een van de belangrijkste toekomstige producten van het bedrijf. Niet als experiment, maar als massaproduct. Dat vraagt om productieruimte, en die komt niet uit de lucht vallen.

Autonome mobiliteit en robotaxi’s

Naast robots investeert Tesla zwaar in autonome mobiliteit. De ontwikkeling van volledig zelfrijdende systemen en bijbehorende voertuigen, zoals de geplande Robotaxi, vraagt om testcapaciteit, hardware-integratie en voorbereiding op serieproductie. Ook daarvoor is ruimte in Fremont nodig, zowel fysiek als organisatorisch.

De keuze om laagvolume modellen te schrappen past bij die prioriteit. Tesla richt zich liever op projecten met potentieel voor schaal en herhaalbaarheid dan op nichemodellen, hoe iconisch ook.

AI, chips en rekenkracht

Een derde pijler is kunstmatige intelligentie. Tesla investeert fors in eigen AI-infrastructuur, waaronder speciale chips en rekenclusters voor training en inzet van software. Die activiteiten zijn nauw verweven met zowel autonoom rijden als robotica.

Daarbij komt dat Tesla ook kapitaal en middelen inzet voor externe AI-ontwikkeling, onder meer via investeringen in xAI. Minder geld en aandacht voor complexe auto’s met lage volumes betekent meer ruimte voor deze strategische projecten.

Europa had deze modellen al losgelaten

In Europa was de rol van de Model S en X de afgelopen jaren al beperkt. Hogere prijzen, strengere regelgeving en stevige concurrentie van Europese merken zorgden ervoor dat de modellen langzaam uit beeld verdwenen. Ze waren lastig te bestellen en leverbaar in beperkte configuraties.

Dat Tesla nu officieel de stekker eruit trekt, verandert voor Europese kopers weinig. Het besluit bevestigt vooral dat de relevantie van deze modellen hier al voorbij was.

Wat dit voor bestaande Model S/X-rijders betekent

Voor huidige eigenaren blijft Tesla uiteraard alle benodigde service en software-ondersteuning bieden. Updates blijven beschikbaar zolang de hardware dat toelaat, maar de focus verschuift onvermijdelijk van doorontwikkeling naar onderhoud. Grote nieuwe functies of structurele verbeteringen zijn dan ook niet meer te verwachten.

Op langere termijn kan het stoppen van de productie invloed hebben op restwaarde en onderdelenvoorziening. Dat is geen acuut probleem, maar wel een realiteit die hoort bij een model dat zijn eindfase heeft bereikt.

Logisch besluit, met een groot symbolisch gewicht

Het verdwijnen van de Model S en Model X voelt als het afsluiten van een tijdperk. Deze auto’s maakten elektrisch rijden aantrekkelijk, geloofwaardig en volwassen. Tegelijkertijd past hun afscheid bij een markt die volwassen is geworden. Elektrisch rijden is geen uitzondering meer, maar de norm.

Voor Tesla is het een rationele keuze. Productieruimte, schaal en nieuwe activiteiten wegen zwaarder dan historie. Voor de EV-markt blijven de Model S en X echter de auto’s die het pad hebben geëffend. Dat ze nu plaatsmaken, zegt misschien wel meer over Tesla’s toekomst dan over hun verleden.