Europees Sociaal Klimaatfonds kan subsidiepot voor tweedehands EV’s bijna verviervoudigen

Op Prinsjesdag werd duidelijk dat het kabinet €52,4 miljoen uittrekt voor de nieuwe subsidie op gebruikte elektrische auto's. Kort daarna kwamen ook de voorgestelde bedragen van €4.000 en €6.000 en de belangrijkste voorwaarden naar buiten.

Daar kan nu een veel groter bedrag bovenop komen. Nederland heeft de regeling opgenomen in zijn aanvraag voor het Europese Sociaal Klimaatfonds. Staatssecretaris Bertram vertelde op 24 september in de Tweede Kamer dat het totale budget daardoor kan oplopen tot ongeveer €200 miljoen.

Dat scheelt nogal. Met alleen het Nederlandse geld kunnen volgens Bertram ongeveer 10.000 mensen worden geholpen. Met de Europese bijdrage zouden dat er circa 40.000 kunnen worden.

Van een vrij beperkte regeling naar veel grotere schaal

Toen we in april voor het eerst schreven over de inruilregeling voor oude benzine- en dieselauto's, was al duidelijk dat dit geen nieuwe algemene EV-subsidie zou worden.

In de huidige plannen is de regeling veel gerichter. Wie binnen de voorgestelde inkomensgrenzen valt, moet een oudere brandstofauto laten slopen en kan vervolgens subsidie krijgen voor een gebruikte elektrische auto. Ook private lease van een gebruikte EV kan volgens de huidige opzet onder de regeling vallen.

Met €52,4 miljoen blijft het aantal deelnemers vanzelf beperkt. Deel je dat bedrag door subsidies van €4.000 tot €6.000, dan kom je grofweg uit op 9.000 tot 13.000 auto's. Bertram rondde het beschikbare Nederlandse bedrag tijdens het debat af op €54 miljoen en sprak over ongeveer 10.000 deelnemers.

Bij €200 miljoen verandert vooral de schaal. Als de voorgestelde voorwaarden hetzelfde blijven, kan dezelfde gerichte regeling enkele tienduizenden huishoudens extra bereiken.

De occasionmarkt groeit al, maar EV-aandeel blijft klein

Dat geld komt bovendien niet terecht in een markt die nog van de grond moet komen. In de eerste helft van 2026 wisselden in Nederland 70.547 gebruikte elektrische auto's van eigenaar. Dat was 54,2 procent meer dan een jaar eerder, terwijl de totale occasionmarkt juist kromp.

Zoals we eerder schreven in onze analyse van de Nederlandse markt voor elektrische occasions, blijft het aandeel elektrische auto's in de totale tweedehandsmarkt desondanks bescheiden. In de eerste zes maanden van 2026 lag het gemiddeld op 6,7 procent.

Daarom maakt de omvang van de regeling verschil. De elektrische occasion is geen niche meer, maar voor veel particuliere kopers blijft de overstap financieel een flinke stap. Een subsidiepot voor 10.000 auto's heeft een beperkt bereik. Bij ongeveer 40.000 deelnemers kan de regeling een veel groter deel van de markt raken.

Frankrijk laat zien wat een sloopregeling kan doen

Vooral Frankrijk biedt een interessante vergelijking, omdat daar eerder een regeling bestond waarbij financiële steun eveneens werd gekoppeld aan het afdanken van een oudere auto.

Frankrijk heeft overigens meerdere stimuleringsregelingen voor elektrisch rijden. Naast de sloopregeling zijn er onder meer aankoopsteun en social leasing, terwijl een deel van de niet-elektrische auto's juist zwaarder wordt belast. We legden eerder uit hoe die verschillende Franse maatregelen samen de overstap naar elektrisch rijden aantrekkelijker maken.

De Franse statistiekdienst SDES onderzocht dit jaar wat de zogeheten prime à la conversion in 2024 daadwerkelijk deed. Dieselauto's die via de regeling werden gesloopt, verdwenen gemiddeld 1,7 jaar eerder uit het wagenpark dan vergelijkbare auto's die zonder de regeling werden afgedankt. Bij benzineauto's bedroeg het verschil 1,3 jaar.

Daarmee is niet gezegd dat de Nederlandse regeling hetzelfde effect zal hebben. De Franse cijfers laten wel zien dat een financiële vergoeding in combinatie met verplichte sloop ervoor kan zorgen dat huishoudens hun oude auto eerder vervangen.

Dat past bij de voorgestelde Nederlandse opzet. Het idee is niet alleen om een gebruikte EV betaalbaarder te maken, maar ook om een oudere benzine- of dieselauto definitief uit het wagenpark te halen.

In Frankrijk en Duitsland groeit elektrisch hard

Ook aan de andere kant van die overstap gebeurt momenteel veel.

Duitsland heeft in 2026 opnieuw een aankoopsubsidie voor elektrische auto's ingevoerd, vooral gericht op huishoudens met lage en middeninkomens. Voor een volledig elektrische nieuwe auto bedraagt de basissteun €3.000. Afhankelijk van inkomen en kinderen kan dat oplopen tot €6.000.

In augustus werden daar 68.930 volledig elektrische personenauto's geregistreerd. Dat was 75,1 procent meer dan een jaar eerder. Het marktaandeel kwam uit op 32,4 procent.

Frankrijk laat een nog sterkere groei zien. Daar wordt de markt onder meer ondersteund met financiële aankoopsteun en social leasing. In september waren 65.243 van de 156.629 nieuwe personenauto's volledig elektrisch. Dat komt neer op een marktaandeel van 42 procent en ruim twee keer zoveel registraties als in september 2025.

AAA Data brengt de sterke groei onder particuliere kopers zelf mede in verband met social leasing en financiële ondersteuning.

Maar subsidie verklaart nog niet alles

Daarmee is nog niet gezegd dat subsidie automatisch tot zulke groeicijfers leidt.

ACEA ziet over de eerste acht maanden van 2026 inderdaad een sterke groei in beide landen. Het aantal nieuwe volledig elektrische auto's nam in Frankrijk met 74,2 procent toe en in Duitsland met 53,1 procent. In de hele EU groeide het BEV-aandeel van 15,8 naar 21,7 procent.

ACEA noemt naast stimuleringsmaatregelen echter ook het grotere aanbod aan elektrische modellen.

Transport & Environment wijst op nog een andere factor. Volgens T&E zijn de Europese CO₂-normen voor autofabrikanten een belangrijke motor achter de groei van het aanbod. Fabrikanten brengen meer betaalbare elektrische modellen op de markt om aan die normen te voldoen. De gemiddelde verkoopprijs van een nieuwe EV in de EU daalde volgens de organisatie in 2025 met ongeveer €1.800, oftewel 4 procent.

De verschillende ontwikkelingen lopen dus door elkaar. Subsidie kan de financiële drempel voor een koper verlagen, terwijl auto's zelf goedkoper worden, het aanbod groeit en fabrikanten meer elektrische auto's moeten verkopen.

Ook in Nederland zijn aanwijzingen voor zo'n effect

Ook in Nederland zijn er aanwijzingen dat financiële prikkels aankoopbeslissingen kunnen beïnvloeden. In september bereikte het aandeel volledig elektrische auto's in de nieuwverkopen een record van 52,8 procent. Het aantal EV-registraties lag ongeveer 58 procent hoger dan een jaar eerder.

BOVAG ziet aanwijzingen dat zakelijke rijders nu al vooruitlopen op de pseudo-eindheffing voor nieuwe zakelijke brandstofauto's die in 2027 ingaat.

Dat is een andere markt en een heel andere maatregel dan de subsidie voor gebruikte auto's. Het is dus geen bewijs voor het effect van de occasionregeling, maar wel een aanwijzing dat een veranderende financiële rekensom aankoopbeslissingen kan verschuiven.

Bij de voorgestelde occasionregeling gebeurt dat bovendien veel gerichter. De steun is bedoeld voor huishoudens met lagere en lagere middeninkomens die een oude brandstofauto inleveren.

Die €200 miljoen is er nog niet

Er blijft één belangrijke voorwaarde: de Europese bijdrage is nog niet definitief.

Bertram vertelde de Kamer dat Brussel positief heeft gereageerd op de Nederlandse opzet. Volgens haar werd onder meer positief gekeken naar de manier waarop via gegevens van de Belastingdienst kan worden gecontroleerd of aanvragers binnen de bedoelde inkomensgroepen vallen. De staatssecretaris sprak tijdens het debat over een positief advies.

De formele procedure is echter nog niet afgerond. Op dit moment staat het Nederlandse Social Climate Plan bij de Europese Commissie nog als ingediend en in beoordeling. Een aantal andere landen heeft inmiddels wel een definitief goedgekeurd plan.

Voorlopig heeft Nederland dus €52,4 miljoen voor de regeling gereserveerd. De bijna €150 miljoen extra is het bedrag dat Nederland via het Europese fonds hoopt toe te voegen.