XPENG-onderzoek onthult: Europeanen vertrouwen zelfrijdende auto nog niet

Kunstmatige intelligentie is voor veel Europeanen inmiddels een vast onderdeel van het dagelijks leven. Toch blijkt de stap naar volledig autonoom (physical AI) rijden voor de meeste mensen nog een flinke. Dat komt naar voren uit nieuw onderzoek dat XPENG presenteerde tijdens het XPENG AI Thought Leadership Event in Londen. AI wordt steeds vaker toegepast in auto's en digitale diensten, maar het vertrouwen in systemen die zelfstandig beslissingen nemen blijft beperkt.

Tijdens het XPENG AI Thought Leadership Event op 3 juni in Londen bracht de Chinese fabrikant van elektrische auto's journalisten, beleidsmakers en deskundigen uit de sector bijeen om te praten over de rol van kunstmatige intelligentie in mobiliteit. Centraal stond een onderzoek onder ruim 5.000 consumenten in zes Europese landen, aangevuld met een referentiesteekproef in grote Chinese steden.

Volgens XPENG verschuift AI steeds verder van software naar toepassingen die actief ingrijpen in de fysieke wereld. Dat zie je niet alleen bij robots en slimme apparaten, maar ook in moderne auto's die steeds meer rijtaken kunnen overnemen. Daarmee komen vragen over veiligheid, verantwoordelijkheid, transparantie en maatschappelijke acceptatie nadrukkelijker op tafel.

De onderzoeksresultaten vormden het vertrekpunt voor een presentatie en een gesprek met Brian Gu, Vice Chairman en President van XPENG, over de toekomst van AI-gestuurde mobiliteit.

(Physical) AI is bekend terrein, autonomie niet

Uit het onderzoek blijkt dat 82 procent van de Europeanen zegt bekend te zijn met kunstmatige intelligentie. Die technologie wordt inmiddels gebruikt op de werkvloer, in online diensten en steeds vaker achter het stuur.

Uit het Xpeng onderzoek blijkt dat slechts 21 procent zich comfortabel voelt met zogeheten Physical AI, systemen die zelfstandig kunnen handelen in de fysieke wereld. In basis is adaptive cruise control en lane departure dat al. Zodra het gesprek verschuift naar volledig autonome voertuigen, neemt het vertrouwen verder af. Slechts 13 procent van de Europese respondenten zegt zonder bezwaar in een volledig zelfrijdende auto te stappen wanneer die beschikbaar komt.

Daar zit een duidelijke tegenstelling. Veel automobilisten maken dagelijks gebruik van AI-gestuurde functies zonder daar bewust bij stil te staan, maar worden terughoudend zodra dezelfde technologie de volledige controle overneemt.

Rijhulpsystemen worden wel geaccepteerd

De resultaten laten zien dat Europese automobilisten vooral vertrouwen hebben in technologie die ondersteunt, niet in systemen die de bestuurder volledig vervangen.

Tussen de 42 en 53 procent voelt zich comfortabel met functies zoals:

• Adaptieve cruisecontrol
• Rijstrookassistentie
• Verkeersbordherkenning

Deze systemen zijn een vorm van physical AI, waarbij autonoom de uiterste vorm van physical AI is.

Zodra AI verantwoordelijk wordt voor het volledige rijproces of voor het handelen in noodsituaties, daalt het vertrouwen fors. Meer dan de helft van de ondervraagden geeft aan weinig of geen vertrouwen te hebben in AI binnen de auto-industrie.

Volgens de onderzoekers wijst dat op een duidelijke kloof tussen gebruik en beleving. Veel mensen maken al gebruik van AI-technologie in hun auto, zonder die systemen daadwerkelijk als kunstmatige intelligentie te zien.

Hoewel vaak over "de Europese consument" wordt gesproken, laat het onderzoek zien dat de houding tegenover AI en autonome mobiliteit sterk verschilt per land.

Spanje komt als meest vooruitstrevende markt uit de bus. Daar heeft 63 procent van de respondenten vertrouwen in AI-toepassingen binnen voertuigen en voelt 32 procent zich comfortabel met Physical AI. Daarmee ligt Spanje ruim boven het Europese gemiddelde.

Aan de andere kant van het spectrum staan Zweden en het Verenigd Koninkrijk. In beide landen overheerst meer scepsis. Slechts 32 procent van de Zweden en 34 procent van de Britten zegt vertrouwen te hebben in AI binnen de auto-industrie. Dat maakt deze markten tot de meest terughoudende van het onderzoek.

Duitsland neemt een bijzondere positie in. Hoewel het land een van de belangrijkste automarkten van Europa is, vindt 59 procent van de Duitse respondenten dat Duitsland achterloopt op andere landen als het gaat om de invoering van AI-technologie. Dat wijst op een groeiend besef dat innovatie op dit vlak steeds vaker uit China en de Verenigde Staten komt.

Frankrijk en Polen bevinden zich dichter bij het Europese gemiddelde. Respondenten uit deze landen tonen wel interesse in AI-toepassingen, maar delen ook de bredere Europese zorgen over veiligheid, betrouwbaarheid en het verlies van menselijke controle. Nederland was jammer genoeg niet meegenomen in dit onderzoek.

Volgens de onderzoekers hangt de acceptatie van AI niet alleen samen met technologische ontwikkelingen, maar ook met cultuur, regelgeving en het vertrouwen in bedrijven en overheden. Dat verklaart waarom Europese landen, ondanks vergelijkbare toegang tot technologie, verschillend reageren op dezelfde ontwikkelingen.

China kijkt anders naar autonome mobiliteit

De vergelijking met China laat zien hoe verschillend de acceptatie van AI wereldwijd verloopt.

Waar in Europa slechts 13 procent bereid is in een volledig zelfrijdende auto te stappen, ligt dat aandeel in Chinese steden op 70 procent. Ook het gebruik van Physical AI ligt daar veel hoger. Volgens het onderzoek maakt 78 procent van de Chinese respondenten regelmatig gebruik van dergelijke toepassingen.

Ook het vertrouwen in technologiebedrijven verschilt sterk. Waar 54 procent van de Europeanen denkt dat grote technologie- en mobiliteitsbedrijven handelen in het belang van consumenten, loopt dat percentage in China op tot 94 procent.

Die uitkomsten sluiten aan bij ontwikkelingen waar EV Update de afgelopen jaren vaker over schreef. XPENG positioneert zich al langer als een fabrikant die kunstmatige intelligentie centraal stelt in zijn voertuigen. Zo werd de Xpeng P7+ door het merk gepresenteerd als een AI-gedefinieerde auto, waarbij software en zelflerende systemen een steeds grotere rol spelen in de rijervaring (rijtest P7+).

Ook op het gebied van rijassistentie zet XPENG stevig in. Het bedrijf ontwikkelt zijn XNGP-platform door en rust nieuwe modellen uit met steeds krachtigere software, sensoren en eigen ontwikkelde chips. Tijdens eerdere berichtgeving op EVupdate kwam al naar voren dat XPENG autonoom rijden nadrukkelijk richt op complexe stedelijke omgevingen, waar verkeer, fietsers en voetgangers continu voor nieuwe situaties zorgen.

De onderzoeksresultaten sluiten aan bij een bredere ontwikkeling in China, waar geavanceerde rijassistentie zich in hoog tempo ontwikkelt richting vergaande autonomie. Vergelijkingen tussen systemen van onder meer XPENG en Tesla laten zien dat Chinese fabrikanten sterk inzetten op autonoom rijden in druk stadsverkeer (video Tesla FSD versus Xpeng VLA 2.0). Dat geldt als een van de meest complexe omgevingen voor dergelijke technologie. Voor consumenten wordt de werking van deze systemen daardoor veel zichtbaarder in het dagelijks gebruik, wat mogelijk helpt verklaren waarom het vertrouwen in China aanzienlijk hoger ligt.

Tegelijkertijd blijft Europa voorzichtiger. Dat heeft niet alleen te maken met technologie, maar ook met regelgeving en aansprakelijkheid. Ook recente demonstraties van Tesla's Full Self-Driving-systeem maakten duidelijk dat menselijke supervisie voorlopig onmisbaar blijft, ondanks de snelle vooruitgang van de software.

Meer vertrouwen in autonoom rijden? BYD biedt volledige schadevergoeding

Opvallend is dat sommige autofabrikanten inmiddels verder gaan dan alleen het verbeteren van de technologie. Zo kondigde BYD onlangs aan als eerste autofabrikant ter wereld volledige schadevergoeding te bieden wanneer er in China een ongeval plaatsvindt tijdens het gebruik van zowel Intelligent Parking als Urban NOA (Navigate on Autopilot). Als een bestuurder de systemen volgens de voorschriften gebruikt en er toch een ongeval ontstaat waarvoor het systeem aansprakelijk wordt geacht, neemt BYD de financiële schade voor zijn rekening. Daarmee probeert de Chinese fabrikant niet alleen de techniek verder te ontwikkelen, maar ook een belangrijk psychologisch obstakel weg te nemen: het gebrek aan vertrouwen van consumenten in zelfrijdende functies. De stap onderstreept dat acceptatie van autonome rijtechnologie niet alleen draait om wat een systeem kan, maar ook om de vraag wie de verantwoordelijkheid draagt wanneer het misgaat.

Duurzaamheid speelt een belangrijke rol

Een van de opvallendste conclusies uit het onderzoek is de rol die duurzaamheid speelt bij de acceptatie van AI in mobiliteit.

57 procent van de Europese respondenten zegt positiever tegenover AI-gestuurde mobiliteit te staan wanneer aantoonbaar wordt gemaakt dat de technologie zorgt voor minder uitstoot en een betere doorstroming van het verkeer. Op dit moment gelooft slechts ongeveer een kwart van de ondervraagden dat AI daadwerkelijk leidt tot meer veiligheid of duurzaamheid.

Volgens de onderzoekers hechten Europese consumenten vooral waarde aan onafhankelijke en controleerbare resultaten. Meetbare voordelen wegen zwaarder dan algemene beloftes over technologische vooruitgang. Voor autofabrikanten die inzetten op steeds intelligentere elektrische auto's ligt daar voorlopig een belangrijke opgave. Niet zozeer de techniek ontwikkelen, maar consumenten overtuigen dat die techniek veilig, transparant en betrouwbaar genoeg is om een deel van de controle uit handen te geven. In Europa lijkt vertrouwen voorlopig minstens zo belangrijk als innovatie.