Shift2Zero gestart: EU-onderzoek naar emissievrije logistiek

Shift2Zero pakt een bekend knelpunt aan: emissievrij rijden is niet genoeg als de operatie stroef blijft. In stadscentra botsen bezorgtijden, krappe stoepen en strenge toegangseisen op elkaar, terwijl volumes blijven groeien. De EU ziet bovendien nog een fors gat tussen aanbod en vraag: in 2023 werden in Europa circa 1,2 miljoen dieselbestelauto’s geregistreerd, tegenover 108.200 volledig elektrische exemplaren.

Shift2Zero moet helpen om die omslag werkbaar te maken met zes N1-concepten (lichte bedrijfswagens tot 3,5 ton), gebouwd op de Iveco eDaily en de Alkè ATX, en beproefd in zes pilots in België, Griekenland, Italië, Noorwegen (twee locaties) en Polen. De looptijd is 1 januari 2025 tot 30 juni 2028. De totale projectomvang is €12.339.067, waarvan €9.999.992 EU-bijdrage.

Wat Shift2Zero onderzoekt

Shift2Zero kijkt tegelijk naar voertuig, laadopbouw en aansturing in de stad. Het consortium telt 30 partners uit 10 landen en wordt gecoördineerd door technologiecentrum Eurecat. Logistieke partijen draaien mee, waaronder Gruber, DHL, Diakinisis, Clem en InPost, zodat eisen uit de operatie direct terugkomen in ontwerp en tests.

Zes prototypes op twee basisplatformen

De zes concepten richten zich op drie situaties die in de stad vaak door elkaar lopen: e-commerce met veel stops, retourstromen met wisselende volumes en koude distributie waarbij koeling direct op de actieradius drukt. De rode draad is “right-sized” inzet, voertuigen en opbouwen die beter passen bij de rit in plaats van één compromis voor alles.

Pilots in zes steden

De testvraag verschilt per stad, van snel wisselen van lading tot koeltransport in gemengde ritten.

Oslo en Bergen: wisselbare laadunits en zones

In Noorwegen draait een proef rond DHL Express en kleine elektrische bezorgvoertuigen met wisselbare laadunits. Door vooraf gevulde units snel te wisselen, staat het voertuig minder stil. Bergen test daarbij geofencing, voertuigen passen hun gedrag automatisch aan in aangewezen zones, bijvoorbeeld met lagere snelheid. Ook tijdsloten met een prijsprikkel worden verkend om drukte te spreiden.

Brussel: gedeeld concept, dubbel gebruik

Brussel zet in op een gedeeld voertuigconcept waarin één voertuig afhankelijk van de inzet mensen of goederen kan vervoeren. Dat vraagt om strak beheer, want gedeeld gebruik werkt alleen als toegang, veiligheid en planning kloppen. Daarom ligt de nadruk op digitale toegangscontrole en voertuigdata.

Wroclaw, Thessaloniki en Bologna: koelen, plannen, overslag

In Wroclaw sluit DPD aan om pakketten, verse producten en retouren vaker in één rit te combineren. Daarvoor wordt een multi-temperatuur laadopbouw ontwikkeld met verplaatsbare scheidingen, sensoren en regeling van de temperatuurzones. Tweeweg laden wordt genoemd als praktische extra functie, bijvoorbeeld voor hulpmiddelen op locatie.

Thessaloniki koppelt de pilot aan een digital twin, zodat routes en venstertijden vooraf kunnen worden doorgerekend. Bologna test een overslagpunt dichtbij het centrum: zwaardere voertuigen tot aan de rand, elektrische bestelauto’s voor de last mile, ook voor gekoelde e-commerce.

Techniek die vooral werkbaar moet zijn

Shift2Zero legt de nadruk op functies die in de praktijk tijd en energie kosten, vooral bij korte ritten.

Multi-temperatuur en modulaire ruimte

De multi-temperatuur laadopbouw is bedoeld om droge, gekoelde en eventueel diepgevroren goederen in één voertuig te combineren. Er wordt ook gewerkt met modulaire laadruimte, passend bij rit en stopdichtheid.

Energiebeheer en cabinecomfort

Bij veel stops telt klimaatbeheersing zwaar mee. Het project werkt daarom aan slimmer thermisch management en sneller cabinecomfort met minder energieverlies, onder meer via infraroodverwarming. Ook tweeweg laden en regeneratie moeten het energiegebruik bij stopwerk drukken.

Veiligheid en slijtage

Naast uitlaatloos rijden kijkt Shift2Zero expliciet naar banden- en remslijtage. Ook ergonomie en veiligheid tellen, zeker bij rijden tussen voetgangers en fietsers en veel in- en uitstappen.

Waarom dit ook voor Nederland relevant is

Voor Nederlandse zero-emissiezones is het interessante punt dat “elektrisch” niet automatisch “passend” betekent. De pilots draaien om keuzevragen die hier ook spelen: wanneer loont compacter met slimme laadopbouw, wanneer is volume of koelcapaciteit doorslaggevend, en hoeveel winst zit er in beter organiseren van laden en lossen.

Wat kunnen we met de uitkomsten van het project?

De waarde van Shift2Zero zit in dagelijkse cijfers: minder ritten voor dezelfde leveringsmix, kortere stilstand bij laden en lossen, stabielere koelprestaties zonder buitensporig accuverbruik en een hogere inzetbaarheid per voertuig. Tot medio 2028 moet blijken of die winst ook buiten de genoemde zes pilots schaalbaar is.