Waarom de software van de auto bepaalt wie de hardware mag repareren
Europa geeft onafhankelijke garages meer mogelijkheden
Een auto kan technisch gerepareerd zijn en toch dienst weigeren. Het defecte onderdeel is vervangen, maar de software herkent het nieuwe exemplaar niet. Soms kan alleen de fabrikant of een garage met toegang tot zijn systemen de reparatie afronden.
Nieuwe Europese regels moeten die afhankelijkheid verkleinen. Vooral voor elektrische auto's, met hun kostbare elektronica en accu's, is dat interessant. Maar wat verandert er precies, en worden reparaties daarmee ook goedkoper?
Wat gaat er veranderen?
- Onafhankelijke garages krijgen ruimere mogelijkheden om onderdelen te programmeren en digitaal aan auto's te koppelen.
- Ook het repareren en hergebruiken van geschikte EV-onderdelen kan gemakkelijker worden.
- De nieuwe verplichtingen gaan vanaf 23 december 2026 gefaseerd gelden. Goedkopere reparaties zijn niet gegarandeerd.
Een onderdeel vervangen is soms niet genoeg
Bij moderne auto's is het vervangen van een defect onderdeel niet altijd zo eenvoudig als vroeger. Een nieuwe regeleenheid, sensor of ander elektronisch onderdeel moet soms eerst via software worden aangemeld voordat de auto het accepteert. En daarvoor is niet iedere garage voldoende uitgerust.
Dat heeft goede redenen. Moderne auto's bevatten tientallen elektronische systemen die voortdurend informatie uitwisselen. Een vervangend onderdeel moet de juiste instellingen hebben en correct samenwerken met de overige elektronica. Bovendien wil de fabrikant voorkomen dat onbevoegden ingrijpende wijzigingen kunnen aanbrengen.
Toch ontstaat hierdoor een probleem. Stel dat een onafhankelijke garage een defecte regeleenheid kan vervangen door een geschikt, gereviseerd exemplaar. De monteur beschikt over de kennis, het onderdeel en het benodigde gereedschap. Maar als de software waarmee dat onderdeel aan de auto wordt gekoppeld alleen via de fabrikant toegankelijk is, kan de reparatie alsnog vastlopen.
De eigenaar moet dan mogelijk alsnog naar de merkdealer, terwijl de onafhankelijke garage het technische werk al heeft gedaan. Foutcodes uitlezen via de diagnoseaansluiting is immers iets heel anders dan een regeleenheid programmeren of een vervangend onderdeel activeren.
Hoe autofabrikanten steeds meer controle kregen
Die afhankelijkheid van fabrikantsoftware is geleidelijk gegroeid. Auto's kregen steeds meer elektronica, rijhulpsystemen, verbindingen met externe servers en software die achteraf kan worden bijgewerkt. Daarmee ontstonden nieuwe mogelijkheden voor diagnose, onderhoud en reparatie, maar ook nieuwe risico's.
Autofabrikanten moesten hun elektronische systemen beter beveiligen. Ongeoorloofde toegang kan gevolgen hebben voor de voertuigveiligheid, de bescherming tegen diefstal en de betrouwbaarheid van software. Maar waar ligt de grens tussen noodzakelijke beveiliging en het buitensluiten van onafhankelijke autobedrijven?
Die vraag leidde al eerder tot juridische conflicten. In 2023 deed het Europese Hof van Justitie uitspraak in een zaak waarin de onafhankelijke reparatiebedrijven ATU en Carglass tegenover FCA Italy stonden. FCA gebruikte een beveiligde toegangspoort waarbij onafhankelijke reparateurs aan aanvullende voorwaarden moesten voldoen om bepaalde diagnosefuncties te kunnen gebruiken.
Het Hof oordeelde dat autofabrikanten onder de toen geldende Europese regels niet zomaar extra toegangsvoorwaarden mochten stellen.
De Europese Unie heeft dit spanningsveld inmiddels verder uitgewerkt. Fabrikanten mogen hun voertuigen beveiligen, maar die beveiliging mag onafhankelijke autobedrijven niet onnodig benadelen. Tegelijkertijd moeten zij meer mogelijkheden bieden om reparaties met onafhankelijke diagnoseapparatuur uit te voeren.
Wat Europa nu precies verandert
De nieuwe Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/699 is op 23 juni 2026 in werking getreden. Ze wijzigt de Europese typegoedkeuringsregels, waarin onafhankelijke reparateurs al langer rechten hebben op toegang tot technische informatie.
Een belangrijke verandering betreft de software waarmee onderdelen worden geactiveerd, gekoppeld en geprogrammeerd.
Autofabrikanten moeten leveranciers van onafhankelijke diagnoseapparatuur de noodzakelijke software, interfaces of technische informatie beschikbaar stellen. Daarmee moeten onder de vastgelegde voorwaarden onder meer vervangende onderdelen kunnen worden aangemeld, instellingen aangepast en regeleenheden geprogrammeerd met de oorspronkelijke voertuigsoftware.
Voor dergelijke werkzaamheden mag de fabrikant niet langer uitsluitend zijn eigen diagnosehardware voorschrijven.
De regels hebben ook betrekking op geschikte originele gebruikte en gereviseerde onderdelen. Die moeten wel voldoen aan de eisen die de fabrikant aan de compatibiliteit stelt. Voor onderdelen van andere leveranciers blijven eveneens voorwaarden gelden.
Daarnaast krijgen onafhankelijke bedrijven meer mogelijkheden om onderdelen digitaal los te koppelen van hun oorspronkelijke voertuig. Dat kan bijvoorbeeld nuttig zijn wanneer een elektronische regeleenheid uit een schadeauto opnieuw wordt gebruikt. De fabrikant moet hiervoor procedures beschikbaar stellen, al bestaan er uitzonderingen voor onderdelen die oorspronkelijk niet zijn ontworpen om losgekoppeld te worden.
Een onderdeel dat technisch nog goed is, hoeft daardoor minder snel onbruikbaar te worden vanwege de digitale koppeling met de oorspronkelijke auto.
Vooral bij elektrische auto's kan dit verschil maken
Elektrische auto's hebben doorgaans minder mechanisch slijtende onderdelen dan auto's met een verbrandingsmotor. Dat maakt ze op verschillende punten onderhoudsvriendelijker. Daar staat tegenover dat sommige elektronische onderdelen van de aandrijflijn bijzonder kostbaar zijn.
Denk aan omvormers, accubeheersystemen en elektronische regeleenheden. Wanneer zo'n onderdeel defect raakt, kan vervanging door een volledig nieuw exemplaar een flinke rekening opleveren. Reparatie of revisie is soms mogelijk, maar daarvoor moet een specialist wel over de benodigde technische informatie en software beschikken.
De nieuwe Europese regels schrijven nadrukkelijk voor dat fabrikanten ook informatie beschikbaar moeten stellen over de diagnose en, waar van toepassing, reparatie van tractieaccu's. Dat geldt eveneens voor afzonderlijk vervangbare onderdelen, zoals accumodules. Ook informatie over elektrische, thermische en chemische risico's moet toegankelijk zijn.
Onafhankelijke EV-specialisten krijgen daardoor betere mogelijkheden om te onderzoeken wat er defect is en welke reparaties kunnen worden uitgevoerd.
Dat betekent overigens niet dat iedere accu voortaan op moduleniveau gerepareerd kan worden. Wanneer een accupakket constructief nauwelijks te openen is, of de fabrikant geen afzonderlijk vervangbare modules heeft voorzien, verandert deze verordening niets aan dat ontwerp. Ook blijft werken aan hoogspanningssystemen specialistisch werk, waarvoor specifieke kennis, geschikte apparatuur en veilige procedures nodig zijn.
“Zelfs met volledige toegang tot de software blijft een auto lastig te repareren als de hardware daar niet op is ontworpen.”
Revisie kan een alternatief voor nieuw zijn
Het hergebruik van elektronische EV-onderdelen is allang geen theoretische mogelijkheid meer. Op de Amsterdamse vakbeurs Rematec 2025 presenteerden onder meer Renault, Valeo en Stellantis industriële revisieprogramma's voor auto-onderdelen.
Daarbij gaat het onder andere om omvormers, DC/DC-converters, elektronische schermen en koplampen. Na controle, herstel en beproeving kunnen dergelijke onderdelen opnieuw worden gebruikt.
Voor autobezitters kan dat financieel aantrekkelijk zijn. Een geschikt gereviseerd onderdeel kan goedkoper zijn dan een volledig nieuw exemplaar. Bovendien hoeven er minder nieuwe materialen en complete componenten te worden geproduceerd.
De Europese regels kunnen deze markt ondersteunen doordat het digitaal aanmelden en loskoppelen van geschikte onderdelen toegankelijker wordt. Ze verplichten fabrikanten echter niet om alle onderdelen afzonderlijk leverbaar te maken of iedere reparatie mogelijk te maken.
Wordt de reparatie van auto’s hierdoor ook goedkoper?
Meer keuze tussen reparateurs kan gunstig zijn voor de concurrentie. Wanneer een onafhankelijke garage dezelfde elektronische werkzaamheden kan uitvoeren als een merkdealer, krijgt de autobezitter meer mogelijkheden om prijzen en reparatiemethoden te vergelijken.
Daarmee kunnen ook reparaties die voorheen naar een erkend servicebedrijf moesten, binnen bereik van een gespecialiseerde onafhankelijke garage komen.
Maar goedkopere reparaties zijn daarmee nog niet gegarandeerd. Diagnoseapparatuur, softwaretoegang en opleidingen kosten geld. Bovendien mogen autofabrikanten onder bepaalde voorwaarden redelijke en evenredige vergoedingen vragen.
Bij moderne auto's spelen ook de prijzen van onderdelen en de complexiteit van het schadeherstel een grote rol. De Duitse verzekeringsorganisatie GDV meldde in mei 2026 dat het herstel van elektrische auto's na een aanrijding gemiddeld ongeveer 10 procent duurder was dan bij auto's met een verbrandingsmotor. Dat verschil is niet rechtstreeks aan softwarebeperkingen toe te schrijven, maar maakt wel duidelijk waarom de kosten van EV-reparaties aandacht verdienen.
Voor een eigenaar van een oudere elektrische auto kan de beschikbaarheid van een gereviseerd onderdeel uiteindelijk belangrijker zijn dan een iets lager werkplaatstarief.
Wanneer merken automobilisten iets van de nieuwe regels?
De veranderingen worden niet allemaal op dezelfde datum ingevoerd. De eerste belangrijke verplichtingen gaan gelden vanaf 23 december 2026, maar andere volgen pas in 2027 en 2028.
Wanneer gaan de nieuwe regels gelden?
De verplichtingen voor onderdeelregistratie en programmering worden gefaseerd ingevoerd.
Voertuigtypen die op of na 6 juli 2022 voor het eerst zijn goedgekeurd.
Voertuigtypen die na 1 september 2020, maar vóór 6 juli 2022 voor het eerst zijn goedgekeurd.
Werkzaamheden waarvoor een software-update nodig is of die daarvan afhankelijk zijn.
Let op: De datum van de eerste typegoedkeuring is bepalend, niet het bouwjaar van de individuele auto. De verplichtingen betekenen niet dat iedere garage onmiddellijk alle functies kan gebruiken.
Bron: Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/699, bijlage X, punt 6.4a.
De invoering hangt onder meer af van het moment waarop het betreffende voertuigtype voor het eerst een Europese typegoedkeuring kreeg. Dat is dus niet hetzelfde als het bouwjaar of de datum waarop een individuele auto voor het eerst op kenteken werd gezet.
Ook betekent de wettelijke ingangsdatum niet dat iedere onafhankelijke garage meteen alle ondersteunde werkzaamheden kan uitvoeren. Autofabrikanten moeten de benodigde informatie en software beschikbaar stellen, leveranciers van diagnoseapparatuur moeten die verwerken in hun systemen en garages moeten daar vervolgens mee kunnen werken.
Bovendien mogen fabrikanten bij bepaalde werkzaamheden nog steeds identificatie, verificatie of een beveiligde verbinding met hun servers verlangen. Die voorwaarden moeten wel noodzakelijk, evenredig en niet-discriminerend zijn.
Voor diefstalgevoelige werkzaamheden bestaat daarnaast het Europese SERMI-certificeringssysteem. Dat is sinds april 2024 in Nederland in gebruik en blijft relevant voor bijvoorbeeld werkzaamheden aan autosleutels en beveiligingssystemen.
Wat heeft de automobilist er uiteindelijk aan?
Voor automobilisten wordt het vooral interessant wanneer de nieuwe regels daadwerkelijk leiden tot meer reparatiemogelijkheden buiten het officiële dealernetwerk.
Een garage die een defect onderdeel kan vervangen, moet daarvoor niet onnodig worden tegengehouden door ontbrekende softwaretoegang. Ook geschikte gebruikte of gereviseerde onderdelen kunnen daardoor gemakkelijker opnieuw worden ingezet.
Maar een slecht ontworpen onderdeel wordt door deze wetgeving niet ineens wél te repareren. De Europese regels richten zich voornamelijk op de toegang tot informatie en digitale functies, niet op de fysieke constructie van de auto.
Wie een complexe reparatie laat uitvoeren, doet er daarom goed aan vooraf te informeren of de garage ook alle noodzakelijke elektronische handelingen kan verrichten. Zeker bij een oudere elektrische auto kan dat het verschil maken tussen een relatief betaalbare reparatie en de vervanging van een compleet, kostbaar onderdeel.
De echte verandering moet in de werkplaats plaatsvinden
Op papier krijgen onafhankelijke autobedrijven meer mogelijkheden. Of automobilisten daar werkelijk van profiteren, hangt af van wat er vervolgens in de werkplaatsen gebeurt. Leveranciers van diagnoseapparatuur moeten de nieuwe toegangsmogelijkheden verwerken in hun systemen en garages moeten ermee kunnen werken. Bovendien moeten de kosten van die toegang redelijk blijven.
Voor elektrische auto's kan dat op termijn veel uitmaken. Naarmate er meer oudere EV's rondrijden, worden betaalbare reparaties en de beschikbaarheid van gebruikte of gereviseerde onderdelen steeds belangrijker. Een auto waarvan een defect onderdeel voor een redelijk bedrag kan worden hersteld, is immers aantrekkelijker om te blijven gebruiken dan een auto waarvoor alleen een kostbare volledige vervanging mogelijk is.
De nieuwe Europese regels nemen een deel van de digitale belemmeringen weg. Of dat voldoende is, zal vooral blijken wanneer onafhankelijke reparateurs de nieuwe mogelijkheden daadwerkelijk kunnen benutten en automobilisten daardoor meer keuze krijgen.

